Ene-ata

Çagaňyz Täze ýyl üçin öýjükli telefon isleýär

5 ýaşly çagamyň jübi telefonyny isleýändigine geň galmak isledim. Nextöne bu biziň ýaşaýan dünýämiz. NextTalk-da Mandi sanly dünýä ene-atany üýtgedýär diýýär.

Şeýlelik bilen çagaňyz Täze ýyl üçin jübi telefonyny isleýärmi? Mina-da. Theyöne 5 we 7 ýaşyndadyr, beýle bolmaz.

Ilki bilen 5 ýaşly çagamyň jübi telefony islemegini geň galdyrmak isledim. Soňra onuň biziň ýaşaýan dünýämize düşündim. Şeýle-de bolsa, ol meniň elimde we ýüzümde gaty köp görýär.

Çagalarymyz üçin bu adaty zat.

Şol sebäpli “Next Talk” -yň esaslandyryjysy Mandi Majors hemmämiziň “sanly dünýäniň ene-atany üýtgetendigi bilen ylalaşmalydygymyzy, ýöne munuň asyl manysyny bilemzok” diýýär.

Özümiň pikirimçe, ene-atany üýtgetdimi, sebäbi indi ene-atalar hökmünde bahana bolup bilermi? Ora-da ene-atalar hökmünde çagalarymyza bahana edip biljek zatlary hödürläp bilýändigimiz üçin ene-atany üýtgetdimi?

NextTalk, sanly dünýäniň işimizi üýtgedýändigi barada ene-atalara goldaw we bilim bermek isleýär. Sebäbi, “Syn etmek bilen özüni alyp barşyň arasynda söhbetdeşlik sungatyny ýitirdik.”

Men razy bolmaly.

Tehnologiýa we terbiýe meselesinde şuňa meňzeş meseleler bilen göreşýän bir dostum, çagaňyzyň jübi telefonyny islese näme etmelidigi barada düşünmek üçin Mandi bilen wagt aldy. Ine, Mendiniň aýdanlary.

Çagaňyz jübi telefonyny islese, olaryň taýýardygyny nädip bilýärsiňiz?

Ilki bilen, ene-ata hökmünde goşmaça işleri etmäge taýýardygyňyzy kesgitlemeli. Tötänleýin telefon barlaglaryny geçirmeli we çagalaryňyzyň işleýän sosial media platformalaryny bilmeli. Şeýle hem, çagalarymyň hasaplarynyň hemmesini telefonymda sakladym we alýan islendik göni habarlaryny görmek üçin girdim.

Ikinji sorag, çagaňyz eýýäm onlaýn görýän ýa-da dostlaryndan görýän ýerliksiz zatlary hakda aýdýarmy. Çagalaryňyz, duçar bolan zatlary hakda gürleşmek üçin size gelmek üçin rahatmy?

Tehnologiýany ulanmak näçeräk?

Indi hemme zat ekranlar arkaly ýerine ýetirilýär, şonuň üçin ekranyň wagty diýip hasaplaýan zadyňyzy çözmeli. Ekranyň wagtyny çaga ýaly sosial mediýada açyk meýdanda, ýöne özi hakda pikir edýärin. (Maşgala bolup telewizora tomaşa etmek öýümizde ekran wagty hasaplanmaýar.)

Çagalarymyň biriniň adatdakysyndan has köp onlaýn bolanyndan soň garaýşynyň üýtgändigini görsem, onuň bilen bu hakda gürleşýärin. Çagalaryňyz, ekran wagty gaty köp bolanda duýgularynyň we garaýyşlarynyň üýtgemegini görmeli.

Çagalar meniň üçegimiň aşagyndaka, ekranlar bilen sagdyn deňagramlylygy saklamagy öwretmek. Käwagt, hemmämiz täzeden düzüp biler ýaly, ýekşenbe güni ekransyz edýäris.

Gorkuzmak hakda näme?

Mekdepde gorkuzmakdan elmydama habarlydyk, ýöne indi telefonlar bilen hiç wagt öçmeýär.

Kibergorkuzýan çagalaryň öz janyna kast etmek ähtimallygynyň iki esse ýokarydygyny bilýärdiňizmi? (Janyna kast etmek 12 ýaşdan 24 ýaş aralygyndaky çagalar üçin ölümiň ikinji sebäbi bolup durýar.)

Ene-atalar hökmünde çagalara telefon bermezlik bilen goraýarys öýdýäris, emma sosial mediýa girip bilmeseler, olar hakda aýdylýanlardan has köp alada edip bilerler. Käwagt olaryň kellesinde onlaýn bolup geçýän zatlardan has erbet bolýar.

Nätanyş howp hakda näme?

Onlaýn nätanyş adamlar, çagalarymyz kiçijik wagty gorkuzýan adamlarymyz ýaly erbet we hakyky. Çagalar, 12 ýaşly oglan bilen öz oýnunda gürleşýäris öýdüp, maşgala diwanynda oturyp bilerler, ýöne hakykatdanam olary terbiýelemäge synanyşýan jyns söwdasy.

Her kimiň kanuny gorkusy: pornografiýa

Bir ýetginjegiň ellerine elini almagy gaty gizlin operasiýa. Indi enjamdaky düwmäniň diňe arka jübüsine degmegi bilen wideolara girýärler. Diňe suratlar däl. Ozal diňe erkekleriň arasynda porno bolupdy, ýöne gomoseksual pornoda we üç adamda uly ösüş bar.

“NextTalk” -da 6-8 ýaşly çagalaryň ene-atalaryndan jaň alýarys, çagalary tapdy. Käwagt bu olaryň öýünde däl. Goňşusynyň öýünde ýa-da oýun meýdançasynda ýa-da ybadathanada bu barada jikme-jik gürrüň berýän bir çagasy bar.

Ene-atalar çagalary bilen ýokary tehnologiýaly dünýämizi nädip gezmeli?

Dördünji synpda nahar saçagymda gyzymy porno hakda gürrüň berdiler. Hristian ene-atasy hökmünde, men oňa telefon bermesem, bu barada alada etmeli däl diýip pikir etdim.

Emma şu ýerde bir zat. Telefony isleýşiňiz ýaly gijikdirip bilersiňiz, ýöne gepleşikleri gijikdirip bilmersiňiz. Çagalar öz telefonlary ýok wagty henizem ýüze çykyp bilerler, şonuň üçin bu zatlar açylanda nädip jogap bermelidigini bilmelidirler.

Aslynda öz enjamlary bar bolsa, has köp gözegçilik edip bilersiňiz, sebäbi olara nämä seretmelidigini we nämä seretmeli däldigini öwredip bilersiňiz. Telefon ýok diýip pikir etmek, hakykatdanam ýalňyş howpsuzlyk duýgusy diýmekdir. Kellämizi guma salyp bilmeris. Ene-atalar nähili gowy bolsak-da, bu hemmämize täsir edýär.

Ene-atalar nädip çagalar bilen aragatnaşyk liniýalaryny açyk saklap, onlaýn görýänleri hakda gürleşmäge höweslendirip bilerler?


Özüňize ynamyňyzy saklamalysyňyz. Çagalaryňyzyň size ynanyp biljekdigini bilmekleri we bu barada derrew habar ýazmajakdygyňyzy ýa-da derrew dostlarynyň ene-atalaryna jaň etmejekdigiňizi bilmek möhümdir.

Seresap bolmaly başga zat? Olarda wagyz etmek.

Çagalarymyz ýönekeýje soraglar berenlerinde, bu temanyň nädogrydygy barada 20 minutlyk jedel edýäris. Soň bolsa bizi düzýärler.

Maşyn bu söhbetdeşlikler üçin hem amatly pursat, sebäbi çagalarymyz bize seretmäge mejbur bolmaýarlar. Käwagt pikirimiň ähmiýeti ýok diýerin, şonuň üçin Hudaýyň aýdýanlaryny görmek üçin bu meselede aýatlar gözlemeli.

Çagalarymyzyň munuň içinde Hudaýyň häsiýetini görmegini we hakykatdanam bize serhetler berip, bizi goraýandygyna düşünmegini isleýäris.

Opriateerliksiz zatlara duçar bolandyklaryny aýtsalar, nähili jogap berersiňiz?

Çagalarymyz biziň bilen paýlaşanda öwmek möhümdir. Çagalarymy sylaglaýaryn we täze programma göçürip almaga rugsat berýärin, elbetde, tassykladym. Çagalar jogap hökmünde howsala düşsek we tehnologiýalaryny elimizden alsak, bize zatlar aýtmak islemezler. Munuň ýerine, olary sylaglamalydyrys.

Çagalaryňyzdan size hasabat bermegini haýyş edýärsiňiz?

Çagalarymdan suwa düşülýän kostýum ýa-da ondanam az adamy görenlerinde görkezmegini haýyş edýärin. Şeýle hem zorlukly, haýbat atýan ýa-da gorkuzýan islendik zat. Gysga sözler. Onlaýn ýagdaýda şahsy maglumatlary soraýanlar. Mundan başga-da, bilmeýän täze sözlerini görmek isleýärin.

Bolýar, waý. Men sen hakda bilemok, ýöne çagamyň Täze ýyl üçin jübi telefony isläninde bermeýändigimi ýatladýaryn. Entäk däl. Earlyöne bu başlangyç başlangyç çagalar bilen aýtmak has aňsat.

Çagaňyzyň Ro Christmasdestwo üçin jübi telefony islän wagty borçly etmegiň wagty gelendigini duýsaňyz, indi Mandy we NexTalk-yň işlemegine kömek etjek käbir çäkleri bellediňiz.